Đức xáo trộn sau khi chào đón di dân

Một tháng trước, người Đức chào đón người tị nạn bằng các tràng vỗ tay và gấu bông, thì nay đang ngày càng lo ngại về tình trạng quá tải do người nhập cư mang lại.

Khoảng 400 người tị nạn tham gia cuộc ẩu đả vì thức ăn tại một trại tạm trú ở Calden, Đức cuối tháng 9. Ảnh: AFP

Đầu tháng 9, nhiều người Đức đổ xô đến các điểm ở biên giới để chào đón người tị nạn. Việc này được coi là "câu chuyện cổ tích mùa hè" ở một đất nước mà lịch sử của Đức quốc xã vẫn còn là điều gây tranh cãi về tự hào dân tộc. Thăm dò khi đó cho thấy rằng hầu hết người Đức đều ủng hộ Merkel khi bà tuyên bố "Chúng tôi có thể!", khi đáp lại câu hỏi về việc liệu Đức có thể quản lý dòng người tị nạn hay không.

Nhưng một cuộc thăm dò công bố giữa tuần trước cho thấy tỷ lệ ủng hộ đối với bà Merkel đã giảm xuống còn 54%, sau khoảng ba năm luôn ở mức trên 70%. Cuộc thăm dò, được tiến hành bởi công ty nghiên cứu Infratest Dimap đầu tuần trước, cũng cho thấy rằng khoảng 51% người Đức lo ngại có quá nhiều người tị nạn đang đến nước họ, tăng so với con số 38% trước đó một tháng.

Các quan chức cấp cao bày tỏ lo ngại rằng phần tử khủng bố có thể trà trộn vào dòng người tị nạn. Các kết quả thăm dò cho thấy, tại một đất nước đề cao kỷ luật trật tự như Đức, người dân mất dần niềm tin rằng chính quyền có đủ khả năng để kiểm soát tình hình, trong khi truyền thông liên tục đưa tin về việc người tị nạn ngủ vật vạ trên đường phố hoặc ẩu đả trong trại.

"Đơn giản là vì họ quá đông", Karin Pahlitzsch, một giáo viên 57 tuổi tại thành phố Dresden, miền đông nước Đức, nói. "Nhưng điều tồi tệ hơn và là nguyên nhân của sự hỗn loạn này chính là cách tổ chức quá kém".

Không giống các cuộc khủng hoảng khác ở châu Âu như chiến sự Ukraine hay Hy Lạp vỡ nợ, khủng hoảng di dân trực tiếp ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của người Đức. Sân vận động, phòng tập thể dục, các khu thương mại, hội trường bị chuyển đổi thành nơi ở cho người tị nạn. Giới chức địa phương đang công khai bày tỏ sự phẫn nộ vì cách cư xử của một số người di cư, và lo ngại tỷ lệ tội phạm sẽ tăng.

"Cho đến mùa hè, người tị nạn vẫn tỏ thái độ biết ơn khi được ở đây", Bộ trưởng Nội vụ Thomas de Maizière nói trên truyền hình. Còn bây giờ, một số người "biểu tình vì họ không thích nơi tạm trú. Họ gây rắc rối vì không thích đồ ăn. Họ gây hấn, đánh nhau ở nơi chúng tôi cho họ ở tạm".

Các nhóm Hồi giáo tại Đức đã tìm cách tiếp cận những người tị nạn, đặc biệt là trẻ vị thành niên đến đây một mình, ông de Maizière cho biết sau cuộc họp với các quan chức an ninh. Các cơ quan tình báo cảnh báo rằng các chiến binh nhóm Nhà nước Hồi giáo (IS) có thể xâm nhập vào đất nước theo dòng người tị nạn, ông nói.

Trong bài phát biểu ở một thành phố đông Đức tuần trước, trước lễ kỷ niệm 25 năm ngày thống nhất đất nước, bà Merkel đã cố gắng lấy lại niềm tin của người dân. Bà mô tả việc đất nước mở của cho người tị nạn là "nhiệm vụ nặng nề đòi hỏi chúng ta phải có nỗ lực mang tầm quốc gia". Đức sẽ làm việc với Liên minh châu Âu (EU) và Thổ Nhĩ Kỳ để cố gắng điều tiết dòng chảy người di cư, nhằm vượt qua khủng hoảng, bà tuyên bố.

Bà Merkel, người đã dẫn dắt nền kinh tế lớn nhất châu Âu trong một thập kỷ, từ lâu đã được người Đức ca ngợi nhờ sự điềm tĩnh và quan điểm thực tế trong những hoàn cảnh khó khăn. Trong các cuộc khủng hoảng lớn khác như nợ Hy Lạp và xung đột tại Ukraine, bà luôn nhận được sự hậu thuẫn vững chắc ở sân nhà.

Nhưng lần này, người Đức dường như nghi ngờ về cách xử lý của bà. Một cuộc thăm dò tại đài truyền hình N24, công bố giữa tuần trước cho thấy 59% số người được hỏi đều không đồng ý với lời hứa "Chúng tôi làm được" của bà.

Khi dân chúng không hài lòng, các nhà lãnh đạo của các đảng khác trong liên minh cầm quyền ngày càng nghi ngờ về cách bà giải quyết khủng hoảng. Horst Seehofer, thống đốc bang Bavaria và là người đứng đầu đảng liên minh với Merkel, đã liên tục chỉ trích quyết định của bà thủ tướng. Tỷ lệ ủng hộ dành cho ông này tăng 11%, lên mức 39%, trong cuộc thăm dò của Infratest Dimap tuần trước.

"Nước Đức chúng tôi đã gần chạm giới hạn những điều có thể làm được", ông Sigmar Gabriel, người đứng đầu đảng cánh tả Dân chủ Xã hội nói. "Nhiều nơi ở Đức đã quá sức chịu đựng". Ông Gabriel được cho là sẽ thách thức bà Merkel trong cuộc bầu cử diễn ra vào năm 2017.

Nguy cơ khủng hoảng vượt ra khỏi tầm kiểm soát của chính phủ đang được báo động bởi hình ảnh hỗn loạn tại nơi di dân tạm trú và đăng ký tị nạn.

Thành phố cảng Hamburg là nơi ở của khoảng 30.000 di dân và đã nhận thêm khoảng 500 người mỗi ngày trong tháng vừa qua. Tình hình ở đây trở nên căng thẳng từ tuần trước. Đêm 29/9, khoảng 500 người buộc phải ngủ ngoài trời gần điểm đăng ký, do các điểm tạm trú đều không còn chỗ trống.

Ngày hôm sau, các quan chức thành phố tìm cách đưa người tị nạn đến một sân tennis nhưng không thể liên hệ với chủ sở hữu để cho họ vào. Họ đã gọi lính cứu hỏa để phá cửa. Rất may sau đó, giới chức tìm ra hai trường học có đủ chỗ để chứa những người tị nạn mới đến, và do đó họ không cần phải sử dụng sân tennis nữa, quan chức thành phố Björn Domroese cho biết.

Các biện pháp tìm nơi trú chân cho người tị nạn không làm giảm đi tình hình bạo lực tại Hamburg. Tối 30/9, tại một cửa hàng bán đồ gia dụng, hai nhóm người đã ẩu đả, một vài người thậm chí còn dùng đồ nội thất của cửa hàng để làm vũ khí.

Ở Berlin, người tị nạn thậm chí đêm nào cũng ngủ trên đường phố, bên cạnh văn phòng đăng ký để giữ chỗ. Đăng ký là điều kiện tiên quyết để có nơi tạm trú.

Sau khi đăng ký, họ phải chờ số của mình được chiếu lên màn hình để tiến hành bước tiếp theo trong thủ tục xin tị nạn. Người xếp hàng hôm 1/10 nói rằng họ đã đến đây đều đặn trong suốt 20 ngày. Một số vẫn bày tỏ lòng biết ơn rằng, ít nhất, họ cũng đã an toàn.

Raed Almarey, một người đàn ông 32 tuổi đến từ Damascus, đang chờ đợi cùng vợ và em trai khi ngồi trên những miếng bìa các tông trải ra trên bãi cỏ. Raeh cho biết gia đình quyết định di cư sau khi hai người anh của mình bị chính quyền Syria bắt giữ.

"Chờ đợi ở đây một năm còn hơn bị bắt giữ trong một tiếng đồng hồ ở Syria", Raed nói.

Di dân chờ đợi bên ngoài tòa nhà chính quyền Đức ở Berlin để được đăng ký tị nạn. Ảnh: AFP

Giáo sư Nhật: 'Tokyo có thể tham gia ngăn chặn gây hấn ở Biển Đông'

Với luật an ninh mới, phạm vi các lựa chọn của Tokyo mở rộng hơn rất nhiều, có thể đóng góp để ngăn chặn những hành động gây hấn ở Biển Đông.

Giáo sư Tomohito Shinoda. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Giáo sư Tomohito Shinoda, Đại học Quốc tế Nhật Bản, trao đổi vớiVnExpress về triển vọng hợp tác an ninh giữa Nhật và Việt Nam thời gian tới. Đầu tuần sau ông Shinoda sẽ đến Hà Nội tham dự hội thảo có chủ đề tương tự do Học viện ngoại giao Việt Nam và Đại sứ quán Nhật Bản đồng tổ chức.

- Những cơ sở nào giúp Việt Nam và Nhật tăng cường hợp tác an ninh?

- Việt Nam là một trong những nền kinh tế đang lên đầy hứa hẹn trong các nước ASEAN. Việt Nam cũng nằm ở khu vực có vai trò quyết định tới đường giao thông trên biển của Nhật Bản. Vì thế việc Tokyo tăng cường hợp tác với Hà Nội là lẽ đương nhiên. Nhật rất mong hỗ trợ Việt Nam giải quyết tranh chấp ở Biển Đông theo phương thức không dùng đến vũ lực, mà tuân theo luật pháp quốc tế. 

Nhiều người Nhật nhận ra Biển Đông rất quan trọng với đường giao thông hàng hải của Tokyo, các vấn đề ở đây ảnh hưởng mạnh mẽ đến Nhật. Sự hung hăng của Trung Quốc ở Biển Đông mà không bị cản trở có thể "khuyến khích" nước này trở nên hung hăng hơn ở Hoa Đông, nơi có tranh chấp với Nhật Bản.

Tokyo còn tăng cường mối quan hệ chiến lược với Philippines, Malaysia, Thái Lan và Indonesia. Việc hợp tác an ninh thành công với Việt Nam sẽ giúp Nhật tăng quan hệ với các nước trong hiệp hội. Bởi lẽ các nước kia sẽ trông vào kết quả hợp tác Nhật - Việt. 

- Cùng với việc cung cấp tàu tuần tra cho Việt Nam hiện nay, Nhật có thể làm gì thêm để giúp Việt Nam nâng cao năng lực trên biển?

- Việc Nhật cung cấp 6 tàu tuần tra cho Việt Nam tất nhiên là một sự đóng góp quan trọng, có thể gọi là "phần cứng". Trong khi "phần mềm" của an ninh hàng hải cũng là một phần không thể thiếu. Nhật có thể tăng cường trao đổi thông tin về an ninh, tăng nhận thức về lãnh thổ trên biển, cải thiện việc xây dựng năng lực dân sự trên biển và giúp Việt Nam phát triển nguồn nhân lực.

- Luật an ninh mới của Nhật Bản có ý nghĩa thế nào trong hợp tác với Việt Nam nói riêng và các đối tác khác?

- Những từ khóa của chính quyền Thủ tướng Shinzo Abe về an ninh là "tiên phong đóng góp cho hòa bình". Nhằm đạt được mục tiêu này, một bộ luật an ninh mới sẽ giúp Lực lượng phòng vệ Nhật có thể hỗ trợ quốc phòng không chỉ cho lực lượng Mỹ, mà còn cho các lực lượng nước ngoài khác trong khu vực.

Luật mới cũng cho phép Nhật thực hiện quyền phòng vệ tập thể. Điều này giúp tạo nên phạm vi các lựa chọn an ninh cho Tokyo rộng mở hơn rất nhiều, có thể đóng góp để ngăn chặn những hành động gây hấn ở Biển Đông. Chính quyền của ông Abe đã thể hiện quyết tâm đóng góp vào hòa bình và ổn định ở khu vực này, đồng thời cam kết hợp tác an ninh mạnh mẽ với Việt Nam.

Khi xung đột ở Biển Đông có ảnh hưởng lớn tới an ninh của chính Nhật, tôi tin rằng chính phủ của ông Abe sẽ quyết tâm đưa Lực lượng Phòng vệ tới khu vực, nếu các điều kiện đáp ứng được quy định của luật an ninh mới.

- Ông đánh giá thế nào về tình hình Biển Đông hiện nay, khi Trung Quốc đang tiếp tục xây dựng các cơ sở hạ tầng trên các đảo nhân tạo trái phép?

- Tình hình ở đây cực kỳ nguy hiểm. Việc Trung Quốc cải tạo trên một diện tích lớn, xây dựng các đảo nhân tạo cho thấy quyết tâm của Bắc Kinh trong việc đưa khu vực thuộc "đường 9 đoạn" nằm dưới sự kiểm soát mạnh mẽ của nước này, thậm chí cần đến sử dụng vũ lực. 

Việc này còn được đảm bảo bằng sự tự tin của Trung Quốc về khoảng cách gia tăng nhanh chóng về năng lực hàng hải giữa Bắc Kinh và các nước ASEAN. Trung Quốc mua sắm tàu tuần tra, tàu giám sát, máy bay, tàu ngầm và các chiến đấu cơ thế hệ mới để thiết lập ưu thế trên biển và trên không.

- Các nước liên quan cần làm gì trong khi Trung Quốc vẫn xúc tiến việc cải tạo quy mô lớn ở Trường Sa?

- Việc các nước ASEAN hình thành một mặt trận đoàn kết là điều rất cần thiết, khi các nước cùng có quan điểm giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Tôi cũng tin rằng việc các nước trong hiệp hội tiếp tục thuyết phục Trung Quốc đàm phán đa phương là điều quan trọng. 

Với Việt Nam, không chỉ các nước có biển, Hà Nội cần có sự ủng hộ của cả các quốc gia trong đất liền nữa. Việt Nam cũng nên bảo đảm duy trì các cam kết của Mỹ trong khu vực.

Ngay từ nhiệm kỳ đầu hồi 2006-2007, Thủ tướng Nhật Abe đã xây dựng kỹ lưỡng một liên minh an ninh để đối phó với tình hình ở Biển Đông. Cùng với các nước ASEAN, ông Abe cũng cam kết tăng cường mối hợp tác an ninh với Australia và Ấn Độ. Cùng với Mỹ, Nhật muốn thiết lập một liên minh hàng hải với các nước ở khu vực để ngăn những hành động gây hấn của Trung Quốc.