Loại Nga khỏi mối đe dọa, Trump nguy cơ đối đầu với Lầu Năm Góc

Việc Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump không  liệt Nga vào danh sách những ưu tiên quân sự cần đối phó có thể khiến nhiều quan chức Lầu Năm Góc bất bình.

Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng đề cử James Mattis. Ảnh: Reuters

Bản ghi nhớ về các ưu tiên quốc phòng hàng đầu của chính quyền Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump, đưa ra hồi đầu tháng 12, đã không đề cập đến Nga, quốc gia vốn được coi là mối đe dọa số một của nước này, khiến nhiều quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc không khỏi lo ngại, theo Foreign Policy.

"Mọi người tại Lầu Năm Góc sẽ lo ngại khi không thấy Nga trong danh sách", Evelyn Farkas, cựu quan chức Lầu Năm Góc phụ trách những vấn đề về Nga nhận định.

Bình luận viên John Hudson nhận định trong nhiều năm, các quan chức hàng đầu tại Bộ Quốc phòng và các cơ quan tình báo Mỹ coi Nga là mối đe dọa lớn nhất vì kho vũ khí hạt nhân khổng lồ, năng lực chiến tranh mạng, quân đội được hiện đại hóa cùng thái độ sẵn sàng thách thức Mỹ và đồng minh.

Tướng Joseph Dunford, người vẫn giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ sau khi ông Trump nhậm chức vào 20/1, từng tuyên bố trước quốc hội vào năm 2015 rằng không có mối đe dọa nào khác nghiêm trọng hơn Nga.

Kể từ khi bắt đầu chiến dịch tranh cử, ông Trump đã công khai tuyên bố rằng một mối quan hệ được cải thiện với Nga thuộc phạm vi lợi ích của Mỹ, đặc biệt liên quan đến nỗ lực chống khủng bố tại Iraq và Syria.

Lập trường của Tổng thống đắc cử Mỹ trong suốt chiến dịch tranh cử đã cải thiện rõ rệt thái độ của đảng Cộng hòa đối với Nga, tuy nhiên giới có ảnh hưởng lớn tới chính sách đối ngoại của Mỹ bao gồm nhiều quan chức Lầu Năm Góc vẫn tỏ thái độ ngờ vực với Moscow.

Theo John Hudson, trong khi nhiều quan chức quân sự, vẫn tại vị sau khi ông Trump nhậm chức, không mấy hài lòng về bản ghi nhớ thì tướng James Mattis, người dành sự ủng hộ lớn cho quan điểm của Tổng thống đắc cử Mỹ vẫn chưa chắc chắn trở thành bộ trưởng quốc phòng, do không đáp ứng yêu cầu về thời gian giải ngũ.

Theo quy định, những đề cử nội các và nhiều vị trí trong chính quyền khác sẽ phải trải qua điều trần và được thông qua tại ủy ban tương ứng của Thượng viện, trước khi đưa ra bỏ phiếu tại toàn thể Thượng viện.

Với tỷ lệ nghị sĩ giữa đảng Cộng hoà và đảng Dân chủ là 52/48 tại Thượng viện, nhiều chuyên gia cho rằng một số đề cử gây tranh cãi như ông James Mattis và Rex Tillerson (vị trí ngoại trưởng) sẽ gặp nhiều khó khăn.

Thực tế này càng làm gia tăng nguy cơ ông Trump nhận được ít sự ủng hộ, thậm chí bị cô lập tại Lầu Năm Góc.

Trong khi đó, một quan chức quốc phòng giấu tên cho biết mặc dù đội ngũ chuyển giao quyền lực của ông Trump đã làm việc với những quan chức chịu trách nhiệm về chính sách với Nga tại Lầu Năm Góc, mối liên hệ này vẫn còn rất hời hợt.

"Không có nhiều  trao đổi thông tin, chủ yếu là những câu hỏi phiến diện kiểu 'các bạn làm việc thế nào'", quan chức này khẳng định.

Cựu quan chức quốc phòng Farkas dự đoán sẽ có phản kháng đáng kể từ các quan chức Lầu Năm Góc nếu Tổng thống đắc cử Mỹ theo đuổi các ưu tiên chính sách quân sự mà không đề cập đến Nga.

"Họ sẽ tìm ra cách kéo dài thời gian. Một điều rõ ràng là chủ tịch hiện nay của Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân vẫn còn 6 tháng tại nhiệm, và ông ấy cũng đồng ý rằng Nga là mối đe dọa số một", Farkas nhấn mạnh.

5 ngòi nổ có thể khiến căng thẳng Mỹ - Trung bùng phát

Quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc dưới thời Tổng thống Donald Trump tồn tại nhiều ngòi nổ khiến căng thẳng có thể bùng phát bất cứ thời điểm nào.

Lập trường của Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump cùng các thành viên nội các tương lai của ông đối với khu vực châu Á-Thái Bình Dương và Trung Quốc gây nhiều tranh cãi. Bình luận viên Robert Farley của National Interest đưa ra 5 vấn đề tiềm ẩn nguy cơ khiến quan hệ Mỹ-Trung leo thang căng thẳng trong thời gian tới.

Tàu khu trục Mỹ USS Decatur tại Biển Đông. Ảnh: America's Navy

Biển Đông và biển Hoa Đông

Vấn đề Biển Đông và Biển Hoa Đông gần đây luôn là tâm điểm cho căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh.

Trên Biển Đông, Mỹ đang hỗ trợ một số nước phản đối tham vọng bành trướng lãnh thổ của Trung Quốc, còn tại biển Hoa Đông, Mỹ đang rơi vào tình cảnh khó xử khi phải phân vân xem xét nên giúp đỡ Nhật Bản bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ ở mức độ nào.

Bất chấp những tuyên bố phản đối chính sách bao bọc các nước đồng minh, lập trường chống Trung Quốc của Tổng thống đắc cử Mỹ có thể khiến Washington tiếp tục đẩy mạnh can dự vào Biển Đông và biển Hoa Đông, biến hai vùng biển này thành nơi đối đầu giữa hai cường quốc, đặc biệt trong bối cảnh Bắc Kinh không ngừng tăng cường sức mạnh hải quân, thể hiện rõ tham vọng kiểm soát biển.

Thương mại

Nhiều năm qua, cả Mỹ và Trung Quốc đều nỗ lực duy trì mối quan hệ thương mại ổn định, vốn giúp nền kinh tế toàn cầu tăng trưởng đáng kể từ cuối những năm 1980, đặt vấn đề kinh tế ra ngoài mối quan tâm chính trị và chiến lược.

Tuy nhiên, đội ngũ chuyển giao quyền lực của Tổng thống đắc cử Mỹ cam kết sẽ thay đổi tất cả. Ông Trump đã lên kế hoạch để thách thức Trung Quốc trên hàng loạt lĩnh vực thương mại, bao gồm nhiều vấn đề cốt lõi có thể ảnh hưởng tới mối quan hệ này.

Dù Washington và Bắc Kinh vẫn cần nhau, những tuyên bố đối đầu của ông Trump có khả năng châm ngòi cho một cuộc chiến tranh thương mại, có nguy cơ làm rối loạn nền kinh tế thế giới.

Triều Tiên

Triều Tiên từ lâu luôn là cơ hội và cũng là rắc rối đối với Trung Quốc.

Trong khi sự tồn tại của Triều Tiên ngăn chặn sự mở rộng của Hàn Quốc xuống gần biên giới Trung Quốc, chương trình hạt nhân và những hành động "khiêu khích" của nước này khiến Mỹ có cơ hội tái khẳng định vị trí ở Đông Bắc Á, tiếp tục triển khai nhiều khí tài quân sự.

Việc Trung Quốc, gần đây, ít quan tâm và hỗ trợ Triều Tiên hơn có thể khiến Bình Nhưỡng có những động thái mang tính thử nghiệm với cả Bắc Kinh và Washington, đẩy hai nước vào một cuộc xung đột khó lường.

Pakistan

Cách đây 45 năm, Pakistan từng giữ vai trò là cầu nối cho việc cải thiện quan hệ Mỹ - Trung. Tuy nhiên mối quan hệ giữa Islamabad và Washington gần đây đã trở nên căng thẳng.

Việc Mỹ và Ấn Độ tăng cường hợp tác quốc phòng nhằm tạo thế cân bằng với Trung Quốc khiến Pakistan phật lòng và tỏ thái độ cảnh giác. Ngoài ra, những nghi ngờ về việc Pakistan hỗ trợ khủng bố ở Ấn Độ và Afghanistan cũng khiến Mỹ thận trọng trong quan hệ với nước này.

Một cuộc đối đầu trực tiếp giữa Mỹ và Pakistan chắc chắn sẽ khiến căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh leo thang.

Đài Loan

Tổng thống đắc cử Donald Trump hôm 2/12 có cuộc điện đàm 10 phút với nhà lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn. Ảnh: Wall Street Journal

Mặc dù Đài Loan từ lâu đã là điểm gắn bó quan trọng nhất trong quan hệ Mỹ-Trung, cuộc điện đàm mới đây giữa Tổng thống đắc cử Trump và lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn đã khiến vấn đề này tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây bất ổn trong quan hệ hai nước.

Trung Quốc coi Đài Loan là một phần lãnh thổ chờ thống nhất, kể cả bằng vũ lực nếu cần thiết. Tôn trọng nguyên tắc trên, Washington từ năm 1979 cắt đứt quan hệ ngoại giao với Đài Bắc.

Ông Trump, trong cuộc điện đàm và trên các phương tiện truyền thông, lại tuyên bố sẽ xem xét lại chính sách dài hạn mơ hồ đối với Đài Loan.

Hiện chưa chắc chắn liệu Tổng thống đắc cử Mỹ có mạnh tay sử dụng Đài Loan để ép Trung Quốc nhượng bộ trong hàng loạt lĩnh vực khác hay không, hay đơn giản chỉ dừng lại ở mức độ "đánh tiếng" cho Bắc Kinh nhận thức được khả năng này.

Giới lãnh đạo Trung Quốc chắc chắn phải suy nghĩ nghiêm túc về chủ đề này để đưa ra phản ứng phù hợp với hành động được Bắc Kinh đánh giá là vi phạm "giới hạn đỏ". Bất cứ tính toán sai lầm nào của cả hai bên đều có thể dẫn đến một cuộc xung đột khủng khiếp.